Mario_César_Vila_laxes_Rianxo

Declaración de Ben de Interese Cultural (BIC) da Laxe megalítica dos Campiños e o Merlón con escudo dos Soutomaior do Castelo da Lúa de Rianxo

A Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria, acaba de publicar no Diario Oficial de Galicia a inscrición no Rexistro de Bens de Interese Cultural de Galicia a Estela-menhir decorada da necrópole megalítica dos Campiños e o merlón con escudo dos Soutomaior procedente da fortaleza de Torre de Rianxo, coñecida popularmente coma Castelo da Lúa.

Merlón e estela-menhir no Auditorio de Rianxo

Merlón e estela-menhir no Auditorio de Rianxo

Dita nova resulta motivo de celebración polo recoñecemento destes importantes bens do patrimonio cultural galego e énchenos de orgullo, na medida de ter aportado o noso gran de area na encomenda da dirección e coordinación do proxecto de traslado, limpeza e musealización, das pezas arqueolóxicas líticas no Auditorio Municipal do Concello de Rianxo, realizado en decembro do pasado ano.
Continue reading

Mario_César_Vila_desbroce_1

Arqueoloxía versus lumes forestais

En horizontenorte coidamos que o mellor xeito de remitir un problema é coñecendo as súas causas de orixe. Neste senso, tanto por cuestións sociais e de ética, como por motivos intrínsecos aos estudios medioambientais, nos que a arqueoloxía puntualmente se insire, levamos estudando e analizando as diversas afeccións que os lumes forestais provocan sobre o medio natural e humano e por ende, aos bens culturais de diferente tipoloxía e adscrición cultural.
Unha das nosas liñas de actuación céntrase na avaliación das afeccións producidas polo lume forestal e as labores de extinción asociadas, así como a de establecer unha serie de medias correctoras que permitan a protección e na medida do posible, a recuperación dos bens. Estes traballos lévanse centrado tamén na revisión das zonas calcinadas, accesibles tras os lumes, na procura de elementos do patrimonio cultural ou arqueolóxicos inéditos.
A experiencia parte do desenvolvemento de tarefas de extinción e de coordinación da xestión de lumes no Servizo de Defensa contra Incendios Forestais da Xunta de Galicia na brigada helitransportada de Castromaior (Abegondo, A Coruña), no deseño e presentación ante a Consellería de Cultura e Deporte da Xunta de Galicia de propostas para a avaliación do patrimonio cultural nas áreas afectadas polos incendios forestais dende hai máis dunha década ou na dirección e participación en proxectos de avaliación do patrimonio cultural nas áreas afectadas polos lumes forestais en diferentes concellos.

O control da vexetación e accesos ao patrimonio cultural, coma medida preventiva á acción dos lumes forestais

O control da vexetación e accesos ao patrimonio cultural, coma medida preventiva á acción dos lumes forestais

Continue reading

Horizontenorte_Fotogrametría_Mario_César_Vila

Fotogrametría aplicada ao rexistro arqueolóxico

O avance nas técnicas 3D experimentado nos últimos anos, propiciou substanciais avances nas técnicas do rexistro arqueolóxico. Entre estas ferramentas destaca a irrupción e rápida consolidación da fotogrametría. Esta metodoloxía permite mediante a toma de fotografías de materiais, estruturas ou superficies, obter forma e dimensións a través dunha proxección realista das mesmas.
A fotogrametría baséase na toma de fotografías desde diferentes puntos de vista, que permita obter a reprodución da realidade fotografa en tres dimensións. Esta técnica se complementa con ferramentas topográficas que permiten o posicionamento preciso dos elementos obxecto de rexistro.

O rexistro fotogramétrico complementado con ferramentas topográficas

O rexistro fotogramétrico complementado con ferramentas topográficas

Continue reading

Horizontenorte_cerámica_2

Cerámica en arqueoloxía: produción e tipoloxía

A cerámica representa unha das manifestacións máis importantes dentro da historia da humanidade no que atinxe á súa historia material. En arqueoloxía constitúe a evidencia física máis numerosa con avantaxada diferenza respecto ao resto dos vestixios non perecedoiros que se rexistran nas escavacións.

Mediante o emprego do método tipolóxico-comparativo pódese acceder ao contexto produtivo no que foi fabricado un material, así como á súa cronoloxía ou fase histórica. No estudo e clasificación dos materiais cerámicos, trátase do procedemento básico que procura de xeito sistemático, as similitudes tipolóxicas e formais entre unhas e outras pezas, permitindo a adscrición a horizontes cronoculturais definidos. A tipoloxía baséase nun sistema de clasificación fundamentado nos atributos, tales como a forma, a decoración, a manufactura ou a funcionalidade. Unha vez que as pezas son clasificadas mediante tipos, pódese analizar a súa distribución temporal e espacial, procedencia e evolución, permitindo determinar que tipos están relacionados, tanto en contextos próximos coma afastados.

Representación técnica dos materiais cerámicos

Representación técnica dos materiais cerámicos

Continue reading

Prospección_Horizontenorte

A prospección arqueolóxica: Fase previa e obtención de autorización

Resulta de obrigado cumprimento a obtención da autorización por parte da administración con competencias en materia patrimonial, previamente á execución de proxectos arqueolóxicas.

De cara á súa obtención, é necesaria a redacción dun proxecto arqueolóxico que deberá contar cunha carta de encargo do proxecto (asinada polo promotor) e solicitudes de permiso para a consulta do inventario e de realización do proxecto, asinadas polo arqueólogo director do mesmo.

DSC_2777

A cartografía histórica deberá ser estudada dende fase previa á realización da prospección arqueolóxica

Continue reading

Mario_César_Vila_aula_infantil_02

Presentación da cidade medieval de Santiago de Compostela para alumnado de infantil e primaria

O pasado mes de marzo tivemos o pracer de realizar unha presentación acerca da cidade medieval de Santiago para alumnos de infantil de 5 anos e de 1º de primaria do CEIP Lamas de Abade de Santiago de Compostela, acerca da cidade medieval de Santiago.

As aulas inseríronse dentro dunha serie de actividades relacionadas co mundo medieval en xeral e coa cidade de Santiago en particular, que culminará coa recreación dun mercado e cidade medieval no centro escolar nos días 4 e 5 do mes de maio.

DSC_2777

A adaptación dos contidos históricos relacionados con contextos xeográficos próximos nas idades infantís, coma base para a motivación acerca do pasado

Se ben temos ofrecido presentacións sobre as orixes do núcleo galaico-romano de Aseconia, da inventio do sepulcro do apóstolo Santiago, das fases de construción das basílicas e catedral, do nacemento, desenvolvemento e configuración da cidade medieval e da relación desta co castelo da Rocha Forte, o certo é que nesta ocasión tratouse dun reto ao ter que adaptar ditos contidos ao público infantil.

Continue reading

Mario_César_Vila_merlón

Recuperación e posta en valor de bens culturais

Actualmente a sociedade demanda cada vez máis, un uso e aproveitamento desde o punto de vista turístico e cultural do patrimonio histórico. Dentro desta demanda, horizontenorte presenta propostas variables de recuperación e posta en valor, adaptadas ás necesidades do ben, coma aos recursos existentes, aplicando criterios de sostebilidade e de respecto desde o punto de vista patrimonial, cultural e paisaxístico. Estas actuacións poden tratarse de sinxelas intervencións baseadas na limpeza e sinalización de recursos turísticos, na creación de roteiros, no deseño de paneis explicativos, así coma naquelas intervencións sobre bens e conxuntos patrimoniais, en proxectos de maior envergadura, cuxa recuperación requira da participación e coordinación de equipos multidisciplinares relacionados coa arquitectura, a restauración, a arqueoloxía, o deseño, a historia, a informática, a topografía, etc.

Continue reading

Mario_César_Vila_tese_tribunal

Terra sigillata e contextos arqueolóxicos na Galicia suroccidental: intervencións nos xacementos de Bueu e Vigo (Pontevedra)

Baixo este título defendemos hai xa un ano a nosa tese doutoral na Universidade de Santiago de Compostela, dirixida polo profesor Xosé Manuel Caamaño Xesto, ante o tribunal formado por Carlos Fernández Rodríguez (profesor titular da Universidade de León), Enrique Alcorta Irastorza (arqueólogo responsable do Museo Provincial de Lugo), María Catalina López Pérez (profesora especialista en cerámicas finas romanas), Raquel Casal García (profesora titular xubilada da Universidade de Santiago de Compostela) e Fernando Acuña Castroviejo (catedrádico de arqueloxía da Universidade de Santiago de Compostela), como presidente, quen nos deixou en setembro do ano pasado e a quen recordamos con especial respecto e afecto.

Continue reading

Mario_César_Monte_Castelo

Traballos nos petróglifos de Monte Castelo e A Peneda Negra (Ames, A Coruña)

Entre o verán e o outono do pasado 2016, realizáronse os traballos de limpeza e documentación para a posta en valor no petróglifo 2 de Monte Castelo e do control da retirada da vexetación efectuada no entorno do petróglifo da Peneda Negra (Ames, A Coruña).
Os traballos foron promovidos e supervisados polo Servizo de arqueoloxía da Subdirección Xeral de Conservación e Restauración de Bens Culturais da Dirección Xeral do Patrimonio Cultural en colaboración co Concello de Ames, quen aportou os medios auxiliares para a roza e limpeza da vexetación.
A adxudicataria dos traballos foi a empresa BIC Materiales y Conservación, S.L. asumindo pola nosa parte a dirección arqueolóxica e coordinación do proxecto e correspondendo á restauradora Marta Díaz Fernández a responsabilidade nos traballos de conservación.

width="225"

Fotografía nocturna con luz rasante artificial no petróglifo 2 de Monte Castelo (Ames, A Coruña)

Entre outras actuacións realizouse o control arqueolóxico da limpeza da vexetación na parcela na que se localiza a Laxe 2 de Monte Castelo, revisáronse as rochas susceptibles de seren soporte de petróglifos o con visualización nocturna con luz rasante artificial, actuación que permitiu documentar un novo gravado rupestre, correspondente ao petróglifo 3 de Monte Castelo.
Con carácter previo ao inicio da limpeza da rocha realizouse un estudo e avaliación dos tipos de liques presentes na rocha e logo efectuouse a limpeza do soporte en seco e en húmido.
Realizouse o levantamento planimétrico en detalle dos gravados rupestres, rexistro fotográfico nocturno e rexistro do soporte e gravados mediante a técnica de fotogrametría, redactáronse e actualizáronse as fichas de inventario no modelo normativizado e foi levado a cabo o control arqueolóxico das labores de roza de vexetación do acceso ao lugar no que se localizan os gravados dende o camiño que limita a parcela ao S.
Para a parte de divulgación realizouse unha presentación dos traballos arqueolóxicos e de conservación promovidos pola Dirección Xeral de Patrimonio Cultural dentro da visita didáctica nocturna organizada polo Colectivo A Rula e o Concello de Ames e se deron varias roldas de prensa.
En canto ao Petróglifo da Peneda Negra, efectuouse o control arqueolóxico da limpeza da vexetación e entorno, sendo executada por persoal aportado polo Concello de Ames.

panel_1_castelo_lua

Os paneis informativos do castelo de Rianxo – castelo da Lúa

Hai xa máis dun ano da presentación dos paneis informativos do castelo de Rianxo – castelo da Lúa . Este xacemento alberga os restos dunha fortaleza baixomedieval situada no litoral da Ría de Arousa, nunha pequena punta rochosa orientada ao NW, pechando o esteiro da desembocadura do río Te. Ademais dos vestixios da fortaleza medieval (séculos XIII-XV), consérvanse os restos dun forno de cerámica común de época moderna (séculos XVI a XVIII) construído en cachotería.
Tras a realización de varias intervencións arqueolóxicas na primeira década do século XXI, actualmente pódense observar parte dos alicerces das edificacións que o conformaban, así como rebaixes e buratos de postes, que indican a existencia de estruturas pétreas e de madeira, hoxe desaparecidas. Sen embargo o xacemento carecía de soportes de carácter informativo, que permitisen ao visitante a comprensión e entendemento dos elementos construtivos visibles, da diferenciación das fases construtivas e en definitiva da configuración arquitectónica e histórica do castelo.
Continue reading